گوجه فرنگی (Solanum lycopersicum) میوه ای است از خانواده تخته شبانه که بومی آمریکای جنوبی است.

با وجود اینکه از نظر گیاه شناسی یک میوه است ، به طور کلی مانند یک سبزی خورده می شود و تهیه می شود.

گوجه فرنگی منبع اصلی رژیم غذایی آنتی اکسیدان لیکوپن است که با بسیاری از مزایای سلامتی از جمله کاهش خطر ابتلا به بیماری های قلبی و سرطان در ارتباط است.

آنها همچنین منبع خوبی برای ویتامین C ، پتاسیم ، فولات و ویتامین K هستند.

معمولاً هنگام بالغ شدن قرمز ، گوجه فرنگی همچنین می تواند در رنگ های مختلفی از جمله زرد ، نارنجی ، سبز و بنفش ایجاد شود. علاوه بر این ، بسیاری از گونه های گوجه فرنگی با شکل ها و طعم های مختلف وجود دارد.

 

فواید گوجه فرنگی

فواید گوجه

 

-حاوی کربوهیدرات

کربوهیدراتها 4٪ گوجه فرنگی خام را تشکیل می دهند که برای نمونه متوسط (123 گرم) کمتر از 5 گرم کربوهیدرات موجود است.

قندهای ساده مانند گلوکز و فروکتوز تقریبا 70٪ از محتوای کربوهیدرات را تشکیل می دهند.

 

-حاوی فیبر

گوجه فرنگی منبع خوبی از فیبر است و در هر گوجه فرنگی متوسط حدود 1.5 گرم تهیه می کند.

بیشتر الیاف (87٪) موجود در گوجه فرنگی نامحلول هستند ، به شکل همی سلولز ، سلولز و لیگنین.

 

-حاوی ویتامین ها و مواد معدنی

گوجه فرنگی منبع خوبی از چندین ویتامین و مواد معدنی است:

ویتامین C.

این ویتامین یک ماده مغذی اساسی و آنتی اکسیدان است. یک گوجه فرنگی متوسط می تواند حدود 28٪ از میزان مصرف روزانه مرجع (RDI) را تأمین کند.

پتاسیم

یک ماده معدنی مهم ، پتاسیم برای کنترل فشار خون و پیشگیری از بیماری های قلبی مفید است .

ویتامین K1

همچنین به عنوان فیلوکینون شناخته می شود ، ویتامین K برای لخته شدن خون و سلامت استخوان ها مهم است.

فولات (ویتامین B9)

یکی از ویتامین های B ، فولات است که برای رشد طبیعی بافت و عملکرد سلول مهم است . این امر برای زنان باردار و درمان ریزش مو در خانم ها از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

 


بیشتر بخوانید : چرا پیاز برای سلامتی مفید است؟


 

-حاوی سایر ترکیبات گیاهی

محتوای ویتامین ها و ترکیبات گیاهی موجود در گوجه فرنگی می تواند تا حد زیادی بین انواع مختلف و دوره نمونه برداری متفاوت باشد.

ترکیبات اصلی گیاه در گوجه فرنگی عبارتند از:

لیکوپن رنگدانه قرمز و آنتی اکسیدان ، لیکوپن به دلیل اثرات درمانی مفید آن مورد مطالعه قرار گرفته است.
بتاکاروتن. آنتی اکسیدانی که اغلب به رنگ های زرد یا نارنجی به غذاها می دهد ، بتاکاروتن به بدن ویتامین A تبدیل می شود.
نارنجنین در پوست گوجه فرنگی مشاهده شده است که این فلاونوئید باعث کاهش التهاب و محافظت در برابر بیماری های مختلف در موش ها می شود.
کلروژنیک اسید. یک ترکیب آنتی اکسیدانی قدرتمند ، اسید کلروژنیک ممکن است فشار خون را در افرادی که سطح بالایی دارند کاهش دهد.
کلروفیل ها و کاروتنوئیدها مانند لیکوپن مسئول رنگ غنی گوجه فرنگی هستند.

با شروع فرآیند رسیدن ، کلروفیل (سبز) تخریب شده و کاروتنوئیدها (قرمز) سنتز می شوند

 

-سرشار از لیکوپن

لیکوپن , وفورترین کاروتنوئید موجود در گوجه فرنگی رسیده  به ویژه در مورد ترکیبات گیاهی میوه بسیار قابل توجه است.

این ماده در بالاترین غلظت در پوست یافت می شود .

به طور کلی ، هرچه گوجه فرنگی قرمزتر باشد ، لیکوپن بیشتری دارد .

محصولات گوجه فرنگی – مانند سس گوجه فرنگی ، آب گوجه فرنگی ، رب گوجه فرنگی و سس گوجه فرنگی – غنی ترین منابع رژیم غذایی لیکوپن در رژیم غذایی غربی هستند که بیش از 80٪ لیکوپن رژیم غذایی را در ایالات متحده تأمین می کنند .

از نظر گرم ، مقدار لیکوپن موجود در محصولات گوجه فرنگی فرآوری شده بسیار بیشتر از گوجه فرنگی تازه است.

به عنوان مثال ، سس گوجه فرنگی دارای 10/14 میلی گرم لیکوپن در هر 3.5 اونس (100 گرم) است ، در حالی که یک گوجه فرنگی کوچک و تازه (100 گرم) فقط 1-8 میلی گرم (24) دارد.

با این حال ، به خاطر داشته باشید که سس کچاپ اغلب به مقدار بسیار کمی مصرف می شود. بنابراین ، شاید خوردن لیکوپن با خوردن گوجه فرنگی های پردازش نشده – که قند به مراتب کمتری از سس کچاپ نیز دارند- راحت تر باشد.

سایر غذاهای رژیم شما ممکن است تأثیر زیادی در جذب لیکوپن داشته باشند. مصرف این ترکیب گیاهی با منبع چربی می تواند جذب را تا چهار برابر افزایش دهد .

با این حال ، همه لیکوپن را با همان نرخ جذب نمی کنند.

حتی اگر محصولات گوجه فرنگی فرآوری شده از لیکوپن بالاتر باشند ، هنوز هم توصیه می شود هر زمان ممکن گوجه فرنگی تازه و سبوس دار مصرف کنید

 

فواید گوجه

-باعث سلامت قلب

بیماری های قلبی – از جمله سکته های قلبی و سکته های مغزی – شایع ترین علت مرگ در جهان است.

یک مطالعه در میانسالان ، سطح پایین لیکوپن و بتاکاروتن خون را با افزایش خطر حمله قلبی و سکته مغزی مرتبط کرده است .

شواهد افزایش یافته از آزمایشات بالینی نشان می دهد که مکمل لیکوپن ممکن است به کاهش کلسترول LDL (بد) کمک کند .

مطالعات بالینی محصولات گوجه فرنگی نشان دهنده فواید ضد التهاب و نشانگر استرس اکسیداتیو است .

آنها همچنین اثر محافظتی روی لایه داخلی رگ های خونی نشان می دهند و ممکن است خطر لخته شدن خون را کاهش دهند.

 

-پیشگیری از سرطان

سرطان رشد غیرقابل کنترل سلولهای غیر طبیعی است که فراتر از مرزهای طبیعی آنها گسترش می یابد و اغلب به قسمتهای دیگر بدن حمله می کند.

مطالعات مشاهده ای ارتباط بین گوجه فرنگی – و فرآورده های گوجه فرنگی – و تعداد کمتری از ابتلا به سرطانهای پروستات ، ریه و معده را ذکر کرده اند .

در حالی که به نظر می رسد محتوای بالای لیکوپن مسئول است ، تحقیقات انسانی با کیفیت بالا برای تأیید علت این مزایا مورد نیاز است.

یک مطالعه در زنان نشان می دهد که غلظت بالای کاروتنوئیدها – که به مقدار زیاد در گوجه فرنگی یافت می شود – ممکن است از سرطان سینه محافظت کند.

 


بیشتر بخوانید : فواید اعجاب انگیز کدو حلوایی


 

-سلامت پوست

گوجه فرنگی برای سلامتی پوست مفید است.

غذاهای حاوی گوجه فرنگی سرشار از لیکوپن و سایر ترکیبات گیاهی ممکن است در برابر آفتاب سوختگی محافظت کنند.

طبق یک مطالعه ، افرادی که 1.3 اونس (40 گرم) رب گوجه فرنگی مصرف کرده اند – 16 میلی گرم لیکوپن را تهیه می کنند – با روغن زیتون هر روز به مدت 10 هفته 40٪ کمترین میزان آفتاب سوختگی را تجربه کرده اند

 

روشهای مصرف گوجه فرنگی

روش های مصرف گوجه فرنگی به اشکال زیر است :

  • -پودر گوجه فرنگی
  • -رب گوجه فرنگی
  • -سس گوجه فرنگی

 

 

پودر گوجه فرنگی

برای تهیه پودر گوجه فرنگی باید گوجه هایی انتخاب کنید که بوته ای، سالم، قرمز، رسیده و گوشتی باشند. گوجه های گلخانه ای، لهیده و مانده برای تهیه پودر مناسب نیستند.

ابتدا چوب انتهای گوجه ها را بگیرید، آنها را به خوبی شسته و سپس خرد نمایید

-خشک کردن به روش سنتی :

گوجه فرنگی ها را به صورت ورقه های نازک برش بزنید. روی پارچه نخی تمیز یا داخل سینی چیده و کمی نمک بزنید تا کپک نزند.

گوجه ها را به مدت چهار روز در آفتاب بگذارید و هر روز آنها را پست و رو کنید تا به خوبی خشک شده و خراب نشود.

می توانید روی گوجه ها پارچه توری بیندازید تا گرد و خاک روی آن نشیند. بعد از 4 روز، گوجه ها را در هوای آزاد و سایه بگذارید تا کاملا خشک شوند.

سعی کنید به مدت طولانی جلوی نور مستقیم آفتاب نگذارید زیرا رنگ گوجه فرنگی ها سیاه می شود.

می توانید بعد از چند روز که کمی گوجه ها خشک شد، آنها را داخل کیسه پارچه ای ریخته و کیسه را چند روز جلوی آفتاب آویزان کنید تا کاملا خشک شوند.

گوجه های خشک شده را می توانید پودر کرده یا به صورت چیپسی داخل ظروف دربسته نگهداری کرده و در پخت انواع غذاها استفاده کنید.

گوجه فرنگی

-خشک کردن گوجه فرنگی درفر:

گوجه ها را به صورت حلقه های نازک می بریم. دقت کنید قطر حلقه ها یکسان باشد. یکی نازک و یکی ضخیم برش نزنید.

کف سینی را خیلی کم چرب کرده و حلقه های گوجه فرنگی را کنار هم داخل سینی می چینیم.

سینی را حدود 10 ساعت در فر با کمترین حرارت قرار می دهیم تا گوجه ها کاملا خشک شوند.

 

رب گوجه فرنگی

برای تهیه رب گوجه فرنگی خانگی ابتدا گوجه فرنگی ها را می شوییم و در آبکش قرار می دهیم تا آب اضافی شان برود سپس از وسط تمامی گوجه فرنگی ها را با چاقو نصف می کنیم و در قابلمه ای بزرگ قرار می دهیم.

زمانیکه تمامی گوجه فرنگی ها نصف شدن قابلمه را روی حرارت می گذاریم و صبر می کنیم تا آب خود گوجه فرنگی ها در بیاید و به جوش بیاید.اینطوری پوست گوجه فرنگی ها خیلی راحت جدا می شود.البته همچنان اجازه می دهیم

تا گوجه فرنگی ها بجوشند تا کمی نرم شوند. پس از آنکه گوجه فرنگی ها نرم شدن، توری سیمی که سوراخ های آن بسیار ریز است را داخل قابلمه یا ظرف بزرگی قرار می دهیم و زیر قابلمه را خاموش می کنیم

و گوجه فرنگی ها را کم کم یا یکدفعه (اگر توری سیمی بزرگ باشد) داخل توری می ریزیم و گوجه فرنگی ها را روی توری فشار می دهیم تا پوست آن و دانه های داخل گوجه ها راحت جدا شوند و آب گوجه فرنگی داخل قابلمه یا ظرفی که توری را در آن گذاشته ایم بریزد.

دقت کنید دانه های گوجه فرنگی از صافی توری رد نشود چون باعث کپک زودهنگام می شود. زمانیکه همه گوجه فرنگی ها آبشان از توری رد شد قابلمه را روی حرارت می گذاریم و صبر می کنیم تا آب گوجه فرنگی ها به جوش بیاید.

پس از اینکه آب گوجه فرنگی ها کمی غلیظ شد و شروع به قل زدن کرد نمک را به آن اضافه می کنیم و هم می زنیم.برای اینکه متوجه شویم به غلظت کافی برای رب گوجه فرنگی رسیده است یا نه بهترین و راحترین کار این است که با قاشق روی رب خطی بکشیم.

اگر طول کشید تا شکاف ایجاد شده پر شود یعنی به غلظت رب گوجه فرنگی رسیده است و باید کاملا مراقب رب گوجه فرنگی بود و اگر سریع شکاف پر شد باید هنوز صبر کرد و زمان داد تا غلیظ شود.اگر رب را در حالی که شل است بر داریم باعث می شود

که زود کپک بزند پس صبر کنید تا قوام یابد. باید مرتبا رب گوجه فرنگی را هم بزنیم تا ته نگیرد چون طعم بدی به ما می دهد و امکان دارد ته آن سیاه شود.در پایان روغن را به آن اضافه می کنیم و هم می زنیم و اگر تمایل داشتید می توانید روغن بیشتر نیز به آن اضافه کنید.

زیر قابلمه را خاموش می کنیم و اجازه می دهیم تا رب گوجه فرنگی آماده شده خنک شود و به دمای محیط برسد.سپس در ظرف مورد نظر می ریزیم و درب آن را محکم می بندیم و در یخچال نگهداری می کنیم و برای انواع غذاها از این رب گوجه فرنگی سالم و خانگی استفاده می کنیم.

خواص گوجه فرنگی

سس گوجه فرنگی

در یک ظرف مناسب کره را روی حرارت قرار میدهیم تا گرم شود .بعد رب گوجه فرنگی ، آرد و کمی نمک و فلفل را در آن می ریزیم و تفت میدهیم .کمی که رب ها سرخ شدند و بوی خامی آرد گرفته شد آب را هم اضافه میکنیم و میگذاریم تا همه مواد با هم بجوش بیایند و کم کم غلیظ شوند.در آخر آبلیمو را به آن اضافه میکنیم و بعد از اینکه غلیظ شد آن را از روی حرارت بر میداریم. پس از سرد شدن آن را در ظرف مناسب میریزیم.