چاقی چیست ؟

اضافه وزن از شایع ترین مشکلات افراد در طول زندگی می باشد . بسیاری از اینکه چاقی یا اضافه وزن دارند آگاهی داشته ، اما اکثر افراد نمی دانند که چقدر اضافه وزن دارند . چاقی نوعی اختلال است که در اثر مقادیر بسیار زیاد چربی در بدن می باشد و می تواند خطر ابتلا به مشکلات مختلف سلامتی را افزایش دهد . اگر وزن بدن 20٪ بیشتر از حد طبیعی باشد ، آن فرد چاق در نظر گرفته می شود . تحقیقات نشان داده که چاقی در زنان شایع تر می باشد . این عارضه یکی از مهمترین دلایل مرگ و میر در سرتاسر جهان است که تعداد بسیاری از بزرگسالان و کودکان را شامل می شود . چاقی یک بیماری پزشکی است که در آن چربی اضافی بدن در زیر پوست و اطراف اندام های احشایی جمع می شود . همچنین این عارضه می تواند باعث بیماری های مختلف دیگری مانند بیماری های قلبی و عروقی ، دیابت نوع 2 ، سرطان ها ( پستان و روده بزرگ ) ، آرتروز ، افسردگی و اختلال خواب شود . در ادامه مقاله نولانو باما همراه باشید تا از علل ایجاد و راه های درمان این عارضه مطلع شوید .

 

اضافه وزن و چاقی

علل ایجاد چاقی

اضافه وزن در واقع حالتی است که در آن فرد بیش از وزن مناسب بوده و کمتر از حد چاقی وزن داشته باشد . این عارضه همواره میلیون ها نفر را که سبک زندگی مصرف غذایی زیاد و تحرک ناکافی دارند را در سراسر جهان تحت تاثیر قرار داده است . بیشتر کسانی که اضافه وزن دارند چاقی آنها از نوع شکمی است . انسان‌های دارای اضافه وزن یا چاق همیشه در معرض خطرات ابتلا به بسیاری از بیماری‌های زمینه‌ای هستند ، به همین خاطر شناخت علل ایجاد این بیماری همواره مورد توجه افراد می باشد . در اینجا به برخی از علت های ایجاد اضافه وزن در افراد می پردازیم :

  • داشتن سبک زندگی غیر فعال
  • بکارگیری رژیم غذایی نامناسب و کمبود خواب
  • عوامل ژنتیکی
  • عدم تعادل هورمونی
  • افزایش وزن در دوران بارداری
  • استرس ، اضطراب ، احساس غم و اندوه
  • یائسگی : که موجب 5 الی 7 کیلوگرم افزایش وزن می شود .
  • ترک سیگار : 5 الی 6 کیلوگرم افزایش وزن در 6 ماه اول .

 

و برخی شرایط پزشکی که باعث چاقی می شوند عبارتند از :

  • سندرم کوشینگ ، تولید هورمون کورتیزول در بدن بیش از حد .
  • آرتروز ، دردهای مفصلی ، که فعالیت بدنی را دشوار می کند .
  • سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOs) و عدم تعادل هورمونی در زنان می تواند باعث چاقی شود .
  • کم کاری تیروئید ، کمبود تولید هورمون های تیروئید ، می تواند منجر به افزایش وزن شود .
  • سندرم Prader-wili  : یک اختلال ژنتیکی در نوزاد تازه متولد شده که باعث چاقی و ناتوانی ذهنی می شود .
  • داروهایی مانند قرص های جلوگیری از بارداری ، ضد افسردگی ها و داروهای ضد روان پریشی نیز می توانند باعث افزایش وزن شوند .

علائم چاقی

تشخیص علائم چاقی می تواند به افراد در جلوگیری از آن و درمان سریع تر کمک کند . در اینجا برخی از علائمی که چاقی میتواند  ایجاد کند و زندگی روزمره افراد را تحت تأثیر قرار دهد ذکر می کنیم :

  • تنگی نفس
  • خروپف
  • تعریق زیاد
  • درد پشت و مفصل
  • فعالیت بدنی غیرفعال
  • اعتماد به نفس پایین
  • افسردگی
  • خستگی شدید
  • پرخوری
  • فشار خون بالا و سطح کلسترول بالا

اضافه وزن و چاقی

 

عوامل خطر چاقی

عواملی که موجب ایحاد خطر چاقی می شوند ممکن است ژنتیکی ، محیطی و روانی باشد . دانستن عوامل خطر به انسان در جلوگیری از آنها برای کاهش خطر چاقی بسیار مفید است  .

عوامل ژنتیکی

ژن هایی که از پدر و مادر خود به ارث می بریم ممکن است در میزان چربی بدن انسان و محل توزیع آن تأثیر بگذارد . بعلاوه ژنتیک می تواند در میزان کارایی بدن برای تبدیل غذا به انرژی ، چگونگی تنظیم اشتها و چربی سوزی بدن در طی ورزش نقش موثری داشته باشد . چاقی در خانواده ها ایجاد می شود . این امر تنها به دلیل ژن های مشترک اعضا نیست ، عادات غذایی و فعالیت مشابهی که دارند می تواند اثرگذار باشد .

سن

چاقی می تواند حتی در سن پایین و کودکان کم سن نیز رخ دهد . با افزایش سن ، میزان عضله در بدن انسان کاهش می یابد و توده عضلانی پایین منجر به کاهش متابولیسم می شود . این تغییرات همچنین میزان کالری مورد نیاز را کاهش می دهد و جلوگیری از اضافه وزن را دشوار می کند . اگر افراد به طور آگاهانه چیزهایی را که می خورند کنترل نکنند ، همچنین با افزایش سن از نظر جسمی تحرک کمتری داشته باشید ، اضافه وزن پیدا خواهید کرد .

 

عوامل محیطی

محیط اطراف انسان تأثیر زیادی بر او می گذارد . افراد با هر عادت مانند عادت های غذایی نامناسب ، سبک زندگی نامناسب و عدم فعالیت بدنی سازگار می شوند . اگر یک رژیم غذایی مناسب و غنی از مواد مغذی مصرف شود ،  بسیاری از مشکلات سلامتی جلوگیری می شود . انتخاب های سبک زندگی و رژیم غذایی ناسالم مانند رژیم غذایی که حاوی کالری زیاد ، کمبود میوه و سبزیجات ، پر از غذای فست فود و مملو از نوشیدنی های پرکالری و نوشابه های گازدار باشد ، می تواند باعث افزایش وزن شود . همچنین افراد می توانند کالری زیادی به ویژه کالری حاصل از الکل ، بدون احساس سیری بنوشند . اگر سبک زندگی کم تحرکی دارید ، می توانید به راحتی هر روز کالری بیشتری با ورزش و انجام کارهای روزمره بسوزانید .

 

عوامل روانشناختی

بعضی از افراد همواره عادت دارند برای راحتی عاطفی غذای زیادی بخورند که این امر می تواند باعث چاقی شود .  افسردگی و مسائل اجتماعی و اقتصادی نیز از علل دیگر چاقی به شمار می روند که آنها با چاقی ارتباط مستقیم دارند . همچنین عدم آموزش روش های سالم پخت و پز یا عدم دسترسی به غذاهای سالم از عوامل دیگر ایجاد چاقی در افراد است . علاوه بر اینها ، افرادی که با آنها وقت می گذرانید می توانند بر وزن شما تأثیر بگذارند . اگر دوستان یا اقوام چاقی داشته باشید ، احتمال چاقی در شما نیز بیشتر می شود .

 

اضافه وزن و چاقی

 

سایر عوامل :

  • ترک سیگار می تواند در 6 ماه اول پس از ترک 5 الی 6 کیلوگرم باعث افزایش وزن شود .
  • داروهایی مانند استروئیدها فرد را در معرض خطر چاقی قرار می دهد .
  • علت های پزشکی مانند سندرم پرادر ویلی ، سندرم کوشینگ و سایر بیماری ها
  • آرتروز ، نیز می تواند منجر به کاهش فعالیت شود ، که ممکن است منجر به افزایش وزن شود .
  • کمبود خواب : کم خوابیدن یا زیاد خوابیدن می تواند باعث تغییر در هورمون هایی شود که اشتهای شما را افزایش می دهند .
  • فشار :  بسیاری از عوامل خارجی که بر روحیه و سلامتی شما تأثیر می گذارند ممکن است در چاقی موثر باشند .
  • میکروبیوم باکتری های روده تحت تأثیر آنچه می خورید قرار دارند و می توانند به افزایش وزن یا کاهش وزن کمک کنند .
  • تلاش های قبلی برای کاهش وزن و به دنبال آن بازیابی سریع وزن می تواند به افزایش وزن بیشتر کمک کند .
  • برخی از داروهای ضد افسردگی ، داروهای ضد تشنج ، داروهای دیابت ، داروهای ضد روان پریشی ، استروئیدها و بلاکرها می تواند موجب اضافه وزن و چاقی شود .
  • بارداری : افزایش وزن در دوران بارداری امری طبیعی می باشد . از دست دادن آن برای برخی از خانم ها بعد از تولد کودک دشوار است . این افزایش وزن ممکن است به پیشرفت چاقی در زنان کمک کند . تغذیه با شیر مادر می تواند بهترین گزینه برای کاهش وزن به دست آمده در دوران بارداری باشد .

 

عوارض چاقی

چاقی می تواند بیشتر از افزایش وزن ساده باشد . وجود چربی زیاد در بدن باعث فشار بر عضله ، استخوان و اندام های داخلی بدن می شود . همچنین باعث افزایش التهاب در بدن شده که از عوامل خطر سرطان می باشد . چربی اضافی در بدن می تواند فرد را در معرض مشکلات مختلف برای سلامتی قرار دهد ، از جمله ی آنها می توان به موارد زیر اشاره کرد :

  • دیابت نوع 2
  • داشتن فشار خون بالا
  • ابتلا به بیماری های قلب و عروقی
  • ابتلا به سرطان ( پستان ، روده بزرگ و آندومتر )
  • آرتروز
  • ناباروری
  • مشکلات تنفسی
  • اختلال خواب
  • ناباروری
  • سکته
  •  کلسترول بالا
  • بیماری کیسه صفرا
  • بیماری کبد چرب

 

تشخیص چاقی

تشخیص و درمان چاقی بسیار مهم است و با بررسی BMI  یک فرد مشخص می شود که آیا فرد به عارضه چاقی مبتلا بوده یا خیر . شاخص توده بدن (BMI) محاسبه وزن فرد نسبت به قد می باشد . اگر BMI بدن 30 یا بیشتر ذکر شده باشد ، این نشانه خوبی از چاقی بوده است . همچنین راه های مختلف دیگری برای تشخیص این عارضه وجود دارد که از جمله ی آنها می توان به انجام برخی آزمایشات اشاره کرد . در اینجا برخی از این آزمایشات را ذکر کرده ایم :

  • انجام آزمایش خون برای بررسی سطح کلسترول و گلوکز بدن
  • انجام آزمایشات غربالگری ، توموگرافی کامپیوتری (CT) ، سونوگرافی و MRI
  • تست عملکرد کبد
  • انحام آزمایش تیروئید (TSH)
  • انجام آزمایش عملکرد قلب یا اکوکاردیوگرام
  • انجام آزمایش غربالگری دیابت

اضافه وزن و چاقی

درمان چاقی

درمان این بیماری بسیار حائز اهمیت است . در صورت عدم درمان ممکن است فرد در معرض آسیب های مختلف جدی قرار بگیرد . با استفاده از روش های مختلف می توان چاقی را کنترل یا درمان کرد که در اینجا برخی از راهکار های درمان این عارضه را ذکر می کنیم :

تغییر سبک زندگی

رژیم گرفتن : غذاهای سرشار از مواد مغذی باید مصرف شود که کاهش می شود .

ورزش بدنی : انجام  ورزش منظم و روزانه می تواند باعث ایجاد قدرت ، متابولیسم و ​​سوزاندن چربی های اضافی در بدن شود .

تغییر رفتار

آرامش ذهنی برای کاهش وزن و جلوگیری از آن ضروری است . مشاوره و حمایت اجتماعی می تواند برای غلبه بر افسردگی و عادت پرخوری کمک کند .

داروها

هنگامی که دیگر روش های کاهش وزن موثر نباشند و BMI  فرد 27 یا بیشتر باشد ، داروها تجویز می شوند . داروها یا مانع از جذب چربی یا کاهش اشتها می شوند .

عمل جراحی

برای افرادی که BMI بدن آنها 35 الی 40 یا بیشتر باشد ، پزشک متخصص عمل جراحی تجویز می کند . برخی از این جراحی ها عبارت اند از :

آستین معده : که در این روش 80٪ معده برداشته می شود . 

جراحی بای پس معده : که در این روش نیز کیسه کوچکی در معده بریده می شود و مصرف غذای بیشتر و جذب آن را محدود می کنند .

بانداژ معده قابل تنظیم با لاپاروسکوپی (LAGB) : نواری در اطراف قسمت بالای معده قرار می گیرد تا کیسه کوچکی ایجاد کند که غذا را در خود نگه دارد . 

انحراف بیلیوپانکراتیک با سوییچ اثنی عشر : در این روش ، قسمت هایی از معده برداشته می شود. یک کیسه کوچک ایجاد می شود ، که در ارتباط با قسمت نهایی روده کوچک باقی می ماند و قسمت بالای روده کوچک را دور می زند .

 

راه های پیشگیری از چاقی

در اینجا به شرح برخی از روش های پیشگیری از این عارضه می پردازیم :

  • جراحی بالون معده
  • مصرف غذاهای مقوی
  • داشتن سبک زندگی خوب
  • مصرف متوسط ​​چربی و کالری در غذا
  • روزانه به مدت 30 تا 20 دقیقه ورزش
  • مصرف دارو برای کاهش اشتها و جذب چربی